Srbija
Partenon
Veljko Petrović
Petrović je početkom 20. veka u srpskoj književnosti doprineo obnovi patriotske poezije, a u čitavoj prvoj polovini stoleća bio veoma značajan autor koji je unapredio srpsku pripovetku i stvorio platformu za dalje književne nadgradnje u ovdašnjoj književnosti.
Veljko Petrović je rođen u Somboru 1884. godine. Tu je i završio gimnaziju, a na studije prava otišao je u Budimpeštu. Diplomirao je 1902. i počeo karijeru publiciste, kao saradnik zagrebačkog "Srbobrana" (1903-1906) i lista "Kroatia" (1906). Bio je urednik "Slobode" u Sremskoj Mitrovici (1908) i član redakcije sarajevske "Srpske riječi" (1909-1911).
U Prvom balkanskom ratu bio je dopisnik novosadskog "Branika" (1912), a kasnije i urednik lista "Savremena pitanja" u Nišu. U Prvom svetskom ratu učestvovao je u povlačenju preko Albanije, a nakon toga, od 1915. godine, radio je u Ženevi, u publicističko-propagandnom birou Jugoslovenskog odbora. Posle rata postao je referent u Odeljenju Ministarstva prosvete za Bačku, Banat i Baranju u Novom Sadu, a zatim prešao u Umetničko odeljenje istog ministarstva. U Drugom svetskom ratu uhapsili su ga nemački okupatori i izvesno vreme proveo je u logoru na Banjici. Po završetku rata postao je upravnik Narodnog muzeja u Beogradu i na toj poziciji ostao do 1962. godine. Umro je 27. jula 1967. u Beogradu. Sahranjen je u Aleji velikana.
Književno ime na ovdašnjoj sceni Petrović je najpre stekao kao pesnik, obnovitelj naše patriotske poezije. Zbirku "Rodoljubive pesme" objavio je 1912. Opevao je plodnu vojvođansku ravnicu, a u većini pesama prisutan je lajtmotiv čovekove mitske vezanosti za zemlju. Kritičari su naveli da je Popović unapredio patriotsku poeziju, oslobodivši je lažne retorike, izveštačenog patosa i tradicionalističke forme, kao i da je u nju uneo savremenu psihološku i socijalnu artikulaciju.
Prvu pripovetku objavio je 1905, a najpoznatiju - "Bunja" - 1909. godine. Od 1920. počeo je da štampa izbor svojih novela u knjigama, objavivši redom zbirke - "Bunja i drugi iz Ravangrada" (1921), "Varljivo proleće" (1921), "Pomerene stvarnosti" (1922), "Tri pripovetke" (1922), "Iskušenja" (1924), "Pripovetke" (1925), "Izdanci iz opaljena grma" (1932), "Prepelica u ruci i druge slične priče" (1948) i "Dah života" (1964).
Na tematskom planu, Petrovićeve pripovetke imaju i široki vremenski raspon - u njima su slike društvenog života do Prvog svetskog rata, rat i izbeglištvo, međuratna stvarnost, život u okupiranom Beogradu. Pisao je i pripovetke u kojima su glavni junaci deca i životinje, ili samo životinje. Tu je davao svesne, voljne manifestacije ličnosti, postupke junaka objašnjavao je spoljašnjim, i vešto je skicirao karaktere i temperament. Zanimljiva i značajna je pripovetka odlične psihologizacije - "Miklošićeve sirene", sa potpuno novim i drugačijim ženskim likovima i prvim, dubokim i razrađenim opisima "femme fatale" u srpskoj književnosti. Karakteristike Petrovićevih pripovedaka su i pažljivo komponovanje (uz značajan udeo paralelizama i kontrasta), ekonomija izraza, unutrašnje jedinstvo i skladan odnos delova i celine.
Veljko Petrović je stvorio oko 100 pripovedaka i bio jedan od najplodnijih književnika u prvoj polovini 20. veka. Napisao je i veliki broj članaka o književnosti i umetnosti u "Politici", "Letopisu" i ostalim listovima. Povodom obeležavanja 100 godina Matice srpske, Petrović je uredio "Album vojvođanske umetnosti" i u njemu dao pregled srpske umetnosti od kraja 17. do 20. veka . Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti, predsednik Matice srpske u Novom Sadu i Srpske književne zadruge u Beogradu. Dobitnik je nagrade Saveza književnika Jugoslavije.
Supruga, Mara Petrović, poklonila je 28. 5. 1970. godine gradu Beogradu njegove rukopise, prepisku i ličnu biblioteku, kao i brojna dela likovne i primenjene umetnosti koja su krasila njihov dom u ulici Teodora Drajzera br. 32. Legat nikad nije otvoren za javnost i sada se nalazi u prilično zapuštenom stanju.
Nagrada "Veljkova golubica" se od 2007. godine dodeljuje za sveukupno pripovedačko delo savremenog pisca na srpskom jeziku. Dodeljuje se svake godine, sredinom oktobra, na manifestaciji "Veljkovi dani" u Somboru.
Jelena Jovanović
Veljko Petrović je rođen u Somboru 1884. godine. Tu je i završio gimnaziju, a na studije prava otišao je u Budimpeštu. Diplomirao je 1902. i počeo karijeru publiciste, kao saradnik zagrebačkog "Srbobrana" (1903-1906) i lista "Kroatia" (1906). Bio je urednik "Slobode" u Sremskoj Mitrovici (1908) i član redakcije sarajevske "Srpske riječi" (1909-1911).
U Prvom balkanskom ratu bio je dopisnik novosadskog "Branika" (1912), a kasnije i urednik lista "Savremena pitanja" u Nišu. U Prvom svetskom ratu učestvovao je u povlačenju preko Albanije, a nakon toga, od 1915. godine, radio je u Ženevi, u publicističko-propagandnom birou Jugoslovenskog odbora. Posle rata postao je referent u Odeljenju Ministarstva prosvete za Bačku, Banat i Baranju u Novom Sadu, a zatim prešao u Umetničko odeljenje istog ministarstva. U Drugom svetskom ratu uhapsili su ga nemački okupatori i izvesno vreme proveo je u logoru na Banjici. Po završetku rata postao je upravnik Narodnog muzeja u Beogradu i na toj poziciji ostao do 1962. godine. Umro je 27. jula 1967. u Beogradu. Sahranjen je u Aleji velikana.
Književno ime na ovdašnjoj sceni Petrović je najpre stekao kao pesnik, obnovitelj naše patriotske poezije. Zbirku "Rodoljubive pesme" objavio je 1912. Opevao je plodnu vojvođansku ravnicu, a u većini pesama prisutan je lajtmotiv čovekove mitske vezanosti za zemlju. Kritičari su naveli da je Popović unapredio patriotsku poeziju, oslobodivši je lažne retorike, izveštačenog patosa i tradicionalističke forme, kao i da je u nju uneo savremenu psihološku i socijalnu artikulaciju.
Prvu pripovetku objavio je 1905, a najpoznatiju - "Bunja" - 1909. godine. Od 1920. počeo je da štampa izbor svojih novela u knjigama, objavivši redom zbirke - "Bunja i drugi iz Ravangrada" (1921), "Varljivo proleće" (1921), "Pomerene stvarnosti" (1922), "Tri pripovetke" (1922), "Iskušenja" (1924), "Pripovetke" (1925), "Izdanci iz opaljena grma" (1932), "Prepelica u ruci i druge slične priče" (1948) i "Dah života" (1964).
Na tematskom planu, Petrovićeve pripovetke imaju i široki vremenski raspon - u njima su slike društvenog života do Prvog svetskog rata, rat i izbeglištvo, međuratna stvarnost, život u okupiranom Beogradu. Pisao je i pripovetke u kojima su glavni junaci deca i životinje, ili samo životinje. Tu je davao svesne, voljne manifestacije ličnosti, postupke junaka objašnjavao je spoljašnjim, i vešto je skicirao karaktere i temperament. Zanimljiva i značajna je pripovetka odlične psihologizacije - "Miklošićeve sirene", sa potpuno novim i drugačijim ženskim likovima i prvim, dubokim i razrađenim opisima "femme fatale" u srpskoj književnosti. Karakteristike Petrovićevih pripovedaka su i pažljivo komponovanje (uz značajan udeo paralelizama i kontrasta), ekonomija izraza, unutrašnje jedinstvo i skladan odnos delova i celine.
Veljko Petrović je stvorio oko 100 pripovedaka i bio jedan od najplodnijih književnika u prvoj polovini 20. veka. Napisao je i veliki broj članaka o književnosti i umetnosti u "Politici", "Letopisu" i ostalim listovima. Povodom obeležavanja 100 godina Matice srpske, Petrović je uredio "Album vojvođanske umetnosti" i u njemu dao pregled srpske umetnosti od kraja 17. do 20. veka . Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti, predsednik Matice srpske u Novom Sadu i Srpske književne zadruge u Beogradu. Dobitnik je nagrade Saveza književnika Jugoslavije.
Supruga, Mara Petrović, poklonila je 28. 5. 1970. godine gradu Beogradu njegove rukopise, prepisku i ličnu biblioteku, kao i brojna dela likovne i primenjene umetnosti koja su krasila njihov dom u ulici Teodora Drajzera br. 32. Legat nikad nije otvoren za javnost i sada se nalazi u prilično zapuštenom stanju.
Nagrada "Veljkova golubica" se od 2007. godine dodeljuje za sveukupno pripovedačko delo savremenog pisca na srpskom jeziku. Dodeljuje se svake godine, sredinom oktobra, na manifestaciji "Veljkovi dani" u Somboru.
Jelena Jovanović
